Divine attributes in the Maturidi teachings and traditional religious belief of the Kazakh nation: comparative analysis = Božestvennye atributy v učenijach Maturidi i tradicionnye religioznye verovanija kazachskogo naroda: sravnitelʹnyj analiz = Maturidilik ilim men қazaқ chalқynyң dәstүrli dini tanymyndaғy tәңirlik atributtar: salystyrmaly taldau
Divine attributes, or the qualities of God, represent one of the most intricate and significant subjects within the Islamic tradition. It is fair to assert that this significance stems from its direct connection to the Creator. This matter has ignited debates among scholars and stirred controversies...
| Subtitles: | Božestvennye atributy v učenijach Maturidi i tradicionnye religioznye verovanija kazachskogo naroda: sravnitelʹnyj analiz Maturidilik ilim men қazaқ chalқynyң dәstүrli dini tanymyndaғy tәңirlik atributtar: salystyrmaly taldau |
|---|---|
| Authors: | ; |
| Format: | Electronic Article |
| Language: | English |
| Check availability: | HBZ Gateway |
| Interlibrary Loan: | Interlibrary Loan for the Fachinformationsdienste (Specialized Information Services in Germany) |
| Published: |
2024
|
| In: |
Chabaršy. Dintanu serijasy
Year: 2024, Volume: 40, Issue: 4, Pages: 58-68 |
| Further subjects: | B
atributy
B Religious Knowledge B tәңirlik B Tradition B Divine B religioznye znanija B dini tanym B božestvennye B Maturidi senim mektebi B atribut B dәstүr B tradicija B attribute B škola Maturidi B Maturidi school of faith |
| Online Access: |
Volltext (kostenfrei) Volltext (kostenfrei) |
| Summary: | Divine attributes, or the qualities of God, represent one of the most intricate and significant subjects within the Islamic tradition. It is fair to assert that this significance stems from its direct connection to the Creator. This matter has ignited debates among scholars and stirred controversies among various theological schools. Notably, Abu Mansur al-Maturidi and key figures from the Maturidi theological school are integral to this discussion. Their principal adversaries promptly countered the positions of groups like the Mutazila, Jabriya, and Qadaria, providing accurate interpretations and solutions. The article explores the origins and development of these divine attributes, elucidating the concept as understood by influential thinkers from the Kazakh steppe who engaged with religious topics. The works of Abai, Shakarim, Ybyrai, Mashhur Zhusip, and other religious scholars from the XIX-XX centuries played a pivotal role in shaping the traditional religious teachings of the Kazakh populace. These works encompassed theological, religious-legal, and Sufi topics. Being deeply immersed in the social dynamics of their era, these educators possessed a profound understanding of the spiritual matters and effectively communicated these concepts to a broad audience. Their writings and poetry serve as evidence of this engagement. In this article, we aim to evaluate how the findings of Maturidi faith scholars align with the traditional religious wisdom of the Kazakh people. This analysis illustrates that the scholarly and theoretical foundations of traditional Islam, as referenced by Kazakhstan's President Kassym-Jomart Kemeluly Tokayev, are grounded in sound theological reasoning. Božestvennye atributy, otražajuščie charakteristiki Boga, predstavljajut soboj odnu iz samych složnych i značimych tem v islamskoj teologii. Ich važnostʹ obuslovlena neposredstvennoj svjazʹju s Tvorcom. V ėtom ključe voznikli spory meždu različnymi teologičeskimi tečenijami, čto vyzvalo množestvo naučnych debatov. Abu Mansur alʹ-Maturidi i veduščie predstaviteli ego školy aktivno učastvovali v ėtich obsuždenijach. Protivostojaščie mnenija ischodili ot takich grupp, kak mutazila, džabrija i kadarija, kotorye predlagali svoi argumentirovannye rešenija. V dannoj statʹe rassmatrivajutsja istoki i ėvoljucija božestvennych atributov, a takže analiziruetsja ėto ponjatie čerez prizmu učenij izvestnych kazachskich myslitelej, kotorye v svoich trudach zatragivali i religioznye voprosy. Raboty takich prosvetitelej kak Abaj, Šakarim, Ybyraj i Mašchur Žusip ochvatyvajut teologičeskie, pravovye i sufijskie aspekty, sposobstvujuščie formirovaniju tradicionnogo religioznogo mirovozrenija kazachskogo naroda. Obladaja glubokim ponimaniem svoego vremeni, oni mogli razʺjasnjatʹ širokoj auditorii, čto nachodit otraženie v ich proizvedenijach. Statʹja takže issleduet, kak vyvody učenych Maturidij sočetajutsja s tradicionnymi religioznymi znanijami kazachov, čto podtverždaet teoretičeskuju osnovu tradicionnogo islama, o kotoroj upominal Prezident Kazachstana Kasym-Žomart Tokaev. Божественные атрибуты, отражающие характеристики Бога, представляют собой одну из самых сложных и значимых тем в исламской теологии. Их важность обусловлена непосредственной связью с Творцом. В этом ключе возникли споры между различными теологическими течениями, что вызвало множество научных дебатов. Абу Мансур аль-Матуриди и ведущие представители его школы активно участвовали в этих обсуждениях. Противостоящие мнения исходили от таких групп, как мутазила, джабрия и кадария, которые предлагали свои аргументированные решения. В данной статье рассматриваются истоки и эволюция божественных атрибутов, а также анализируется это понятие через призму учений известных казахских мыслителей, которые в своих трудах затрагивали и религиозные вопросы. Работы таких просветителей как Абай, Шакарим, Ыбырай и Машхур Жусип охватывают теологические, правовые и суфийские аспекты, способствующие формированию традиционного религиозного мировозрения казахского народа. Обладая глубоким пониманием своего времени, они могли разъяснять широкой аудитории, что находит отражение в их произведениях. Статья также исследует, как выводы ученых Матуридий сочетаются с традиционными религиозными знаниями казахов, что подтверждает теоретическую основу традиционного ислама, о которой упоминал Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев. Tәңirlik atributtar, jaғni Құdajғa tәn sipattar islam senim žүjesindegi kүrdeli әri ḟzektiligin žojmaғan maңyzdy taқyryptardyң biri sanalady. Onyң ḟzekti bolu sebebi tikelej Žaratušymen bajlanysty boluynda desek қatelespejmiz. Ғұlamalar arasyndaғy talas-tartystardyң tuyndauyna da әser etip, teologijalyқ senim mektepteri arasyndaғy қajšylyқtar kḟbine osy mәsele ajasynda ḟrbidi. Әbu Mansur әl-Maturidi žәne maturidi senim mektebiniң kḟrnekti ḟkilderi de bұl taқyryptan tysқary қalғan emes. Basty opponentteri mұғtazila, žabrija, қadarija sekildi toptardyң kḟzқarastaryna der kezinde žauap berip, dұrys šešimderdi ұsynyp otyrdy. Maқalada sipattardyң genezisi men ėvoljucijasy bajandalyp, din turaly қalam terbegen қazaқ dalasynyң ұly tұlғalarynyң tүsinigindegi tәңirlik atribut ұғymy ajқyndalady. Қazaқ chalқynyң dәstүrli dini tanymyn қalyptastyrғan Abaj, Šәkәrim, Ybyraj, Mәšһүr Žүsip žәne XIX-XX ғasyrlardaғy ḟzge de dini aғartušylar eңbekterinde teologijalyқ, dini-құқyқtyқ, sopylyқ baғyttaғy mәseleler қamtyldy. Olar sol kezeңniң tұrmys-tiršiligimen bite қajnasқan adam retinde žoғary deңgejde tүsindi әri kḟpšilik žұrttyң deңgejinde žetkize aldy. Šyғarmalary men ḟleң žoldaryndaғy үzindiler mұny ajғaқtajdy. Biz ұsynғan bұl maқalada maturidi senim mektebi ғұlamalarynyң tұžyrymdary қazaқ chalқynyң dәstүrli dini tanymymen қanšalyқty sabaқtasatyndyғy anyқtalady. Bұl ḟz kezeginde Қazaқstan Respublikasynyң prezidenti Қasym-Žomart Kemelұly Toқaevtyң atap ḟtken dәstүrli islamnyң ғylymi-teorijalyқ negizi teologijalyқ tұrғydan dәjektelgenin kḟrsetedi. Тәңірлік атрибуттар, яғни Құдайға тән сипаттар ислам сенім жүйесіндегі күрделі әрі өзектілігін жоймаған маңызды тақырыптардың бірі саналады. Оның өзекті болу себебі тікелей Жаратушымен байланысты болуында десек қателеспейміз. Ғұламалар арасындағы талас-тартыстардың туындауына да әсер етіп, теологиялық сенім мектептері арасындағы қайшылықтар көбіне осы мәселе аясында өрбіді. Әбу Мансур әл-Матуриди және матуриди сенім мектебінің көрнекті өкілдері де бұл тақырыптан тысқары қалған емес. Басты оппоненттері мұғтазила, жабрия, қадария секілді топтардың көзқарастарына дер кезінде жауап беріп, дұрыс шешімдерді ұсынып отырды. Мақалада сипаттардың генезисі мен эволюциясы баяндалып, дін туралы қалам тербеген қазақ даласының ұлы тұлғаларының түсінігіндегі тәңірлік атрибут ұғымы айқындалады. Қазақ халқының дәстүрлі діни танымын қалыптастырған Абай, Шәкәрім, Ыбырай, Мәшһүр Жүсіп және XIX-XX ғасырлардағы өзге де діни ағартушылар еңбектерінде теологиялық, діни-құқықтық, сопылық бағыттағы мәселелер қамтылды. Олар сол кезеңнің тұрмыс-тіршілігімен біте қайнасқан адам ретінде жоғары деңгейде түсінді әрі көпшілік жұрттың деңгейінде жеткізе алды. Шығармалары мен өлең жолдарындағы үзінділер мұны айғақтайды. Біз ұсынған бұл мақалада матуриди сенім мектебі ғұламаларының тұжырымдары қазақ халқының дәстүрлі діни танымымен қаншалықты сабақтасатындығы анықталады. Бұл өз кезегінде Қазақстан Республикасының президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың атап өткен дәстүрлі исламның ғылыми-теориялық негізі теологиялық тұрғыдан дәйектелгенін көрсетеді. |
|---|---|
| ISSN: | 2521-6465 |
| Contains: | Enthalten in: Chabaršy. Dintanu serijasy
|
| Persistent identifiers: | DOI: 10.26577//EJRS.2024.v40.i4.a6 |
